Alcohol Actueel nr 6
 8 juli 2020

STAP is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.

WHO adviseert in drie rapporten over noodzakelijke alcoholmaatregelen: eerlijke informatie op de verpakking, invoering prijsmaatregelen en beperking reclame


De afgelopen maand verschenen drie rapporten van de WHO-Europa over alcoholbeleid: één over etikettering van alcoholhoudende dranken, één over prijsbeleid en één over alcoholmarketing, met name op sociale media.

Rapport etikettering (link)
Etikettering van alcoholhoudende dranken, iets waarvoor de WHO pleit, is in veel landen niet verplicht. De WHO vindt dat consumenten het recht hebben op informatie over de ingrediënten van alcoholhoudende drank en de mogelijke  risico's van het drinken ervan.Dit zijn minimumvereisten voor het nemen van weloverwogen beslissingen. Volgens het rapport voldoet slechts één land van de Europese Unie en 8 Europese niet-EU-landen aan de  aanbevelingen van de WHO. Eén van de goede voorbeelden is Frankrijk. Daar is een wet ingevoerd die een waarschuwing tegen drinken tijdens de zwangerschap op alle alcoholhoudende dranken verplicht stelt. Recente studies hebben aangetoond dat dat heeft geleid tot een verbetering van het publieke bewustzijn. Rusland heeft ook strengere voorschriften voor het etiketteren van alcoholhoudende dranken aangenomen. De wetgeving is in 1995 van kracht geworden en sindsdien al 4 keer aangescherpt.



Rapport alcoholprijsbeleid (link)
Volgens de WHO is het verhogen van de prijzen die consumenten voor alcoholhoudende dranken moeten betalen, een van de meest effectieve beleidsinstrumenten om alcoholgebruik en de daarmee samenhangende schade te verminderen. Vanuit volksgezondheidsperspectief is accijnsheffing op basis van het alcoholgehalte het beste. De tarieven zijn idealiter voor de verschillende soorten alcoholhoudende dranken (bier, wijn en gedistilleerd) hetzelfde. Als één soort drank een lager tarief kent, worden zwaardere drinkers gestimuleerd die drank te consumeren. Verder is het wenselijk hogere accijnzen te heffen op dranken met een hoog alcoholgehalte. Die leiden eerder tot vergiftiging en tot zware drinkbuien. Hogere accijnzen op producten met lage productiekosten in vergelijking met andere soorten dranken, kunnen ook helpen voorkomen dat deze producten worden aangeboden tegen lagere prijzen. Ten slotte moeten alcoholaccijnzen gekoppeld worden aan de inflatie (geïndexeerd) om te voorkomen dat de betaalbaarheid van alcohol in de loop van de tijd toeneemt.
Introductie van een minimum prijs per eenheid alcohol (MUP), waardoor er dus een bodemprijs voor alcoholhoudende dranken komt, is een alternatief of een aanvulling op alcoholaccijnsheffing. Een voordeel van MUP boven accijnsheffing is dat het een effectiever beleidsinstrument is om overmatig alcoholgebruik tegen te gaan.

Rapport alcoholmarketing (link)
Het derde rapport van WHO-Europa gaat over alcoholmarketing. Volgens de WHO zoekt de alcoholbranche bewust naar marketingmogelijkheden op sociale media waar niet of nauwelijks beperkende wetgeving geldt. De publicatie legt  haarfijn uit hoe innovatieve online advertentietechnieken  consumenten, waaronder kinderen en adolescenten,  precies kunnen targeten om drinken te promoten. Jaarlijks wordt wereldwijd ongeveer 1.000 miljard dollar  uitgegeven aan reclame voor alcohol, met een steeds toenemend aantal promotiecampagnes in online media. Tegelijkertijd heeft volgens de laatste WHO-gegevens minder dan een kwart van alle Europse lidstaten regels voor internetmarketing van alcoholhoudende dranken. Nog minder landen hebben soortgelijke beperkingen voor sociale media ingevoerd, ondanks het feit dat alcoholreclameverboden en strenge regulering van alcoholreclame kosteneffectieve maatregelen zijn om alcoholgebruik en alcoholgerelateerde schade te beperken.

__________________________________________________________

Alcoholgebruik scholieren gestabiliseerd; zorgen over gevolgen drinken alcoholvrij

30 juni 2020

Na een jarenlange daling is het gebruik van ‘traditionele middelen’ zoals alcohol, tabak en cannabis onder scholieren gestabiliseerd, blijkt uit de rapportage Jeugd en riskant gedrag 2019: kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren van het Trimbos-instituut.

In 2019 heeft bijna de helft (47%) van de 12- tot en met 16-jarige scholieren ooit alcohol gedronken en iets meer dan een kwart (26%) ook in de maand voorafgaand aan het onderzoek. In groep 7 en 8 van het basisonderwijs heeft één op de acht leerlingen (13%) al eens gedronken.

De geleidelijke daling van het alcoholgebruik sinds 2003 is hiermee vooralsnog tot stilstand gekomen. Dat geldt voor alle leeftijden en voor de verschillende maten: alcoholgebruik ooit in het leven, in de afgelopen maand, dronkenschap en binge drinken.


In 2019 zijn voor het eerst vragen meegenomen over het gebruik van alcoholvrije dranken (bier, wijn of cider zonder alcohol). In groep 7 en 8 van het basisonderwijs geven twee op de vijf leerlingen (40%) aan wel eens een alcoholvrij drankje gedronken te hebben, waarvan bijna één op de vijf (16%) vaker dan één keer. Bijna één op de tien (9%) scholieren van 12 t/m 16 jaar drinkt tenminste wekelijks alcoholvrije dranken, jongens vaker dan meisjes.


Grafiek:Trends in de prevalentie van alcoholgebruik in het voortgezet onderwijs naar onderzoeksjaar en leeftijd, 12 t/m 16 jaar (%)

Gezondheidsprofessionals maken zich daarover zorgen. Het drinken van alcoholvrije dranken maakt wellicht de stap naar het drinken van alcoholhoudende dranken kleiner. Onderzoek naar dergelijke effecten is echter nog schaars.

Staatsssecretaris Blokhuis vindt het jammer dat het alcoholgebruik onder jongeren niet vermindert. Maar hij heeft goede hoop dat daar verandering in komt. "Wij hebben in het kader van het Preventieakkoord met heel veel partijen afspraken gemaakt om alcohol verder terug te dringen, ook bij jongeren. Bijvoorbeeld door minder reclame te maken en niet meer te stunten met prijzen. Maar veel van die afspraken moeten nog worden uitgevoerd. Het doel is dat jongeren onder de 18 echt niks meer aan alcohol drinken. Want we weten dat het gewoon slecht is. Je hersenen kunnen erdoor beschadigen en je kunt er heel erge ziektes van kunt krijgen, zelfs kanker."

Wim van Dalen, directeur van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP, is minder optimistisch dan staatssecretaris Blokhuis. "In het Preventieakkoord zijn nog geen concrete stappen gezet en het valt nog te bezien of politici uiteindelijk zullen instemmen met wettelijke maatregelen op het gebied van prijs en reclame. Een van de belemmeringen is dat de alcoholindustrie deel uitmaakt van het Preventieakkoord. Zij zijn er tot nu toe in geslaagd effectieve maatregelen te voorkomen."

Bronnen: trimbos.nl en nos.nl.

jeugd-en-riskant-gedrag-2019.pdfjeugd-en-riskant-gedrag-2019.pdf (10,8 MB)

__________________________________________________________

AAN heeft ernstige bezwaren tegen initiatiefwet Ziengs

22 juni 2020


De nieuwe Alliantie Alcoholbeleid Nederland (AAN) heeft in een persbericht laten weten de initiatiefwet ‘Regulering Mengformules” van Erik Ziengs onaanvaardbaar te vinden. De wet heeft als doel de regels voor de verkoop en het schenken van alcohol te versoepelen.

AAN wijst erop dat áls de wet Ziengs zou worden aanvaard, er alcohol verstrekt kan worden op allerlei onverwachte plaatsen en ook nog eens gedurende de gehele dag. Bijna iedere lokale winkel en dienstverlener kan dan als nevenactiviteit bier en wijn verkopen en schenken. Daarmee wordt het kopen en drinken van alcohol verdergaand genormaliseerd. Dat is naar de mening van AAN een zeer ongewenst signaal voor kinderen en voor mensen die een alcoholprobleem hebben of daarvan in herstel zijn. Ook is de wet in strijd met de afspraken in het kader van het Nationaal Preventieakkoord en met de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

AAN wijst er verder op dat Ziengs in zijn voorstel het wetsartikel in de Drank- en Horecawet schrapt over het nu verplichte sluisje tussen de supermarkt en de inpandige slijterij. Daarmee wordt voor bezoekers van een supermarkt de drempel verlaagd om sterke drank te kopen. Ook de handhaving zal verder onder druk komen staan.

De Raad van State heeft al in 2018 advies uitgebracht over de wet Ziengs. De kern van het advies was dat het wetsvoorstel niet strookt met het doel van de Drank- en Horecawet, namelijk het verminderen en voorkomen van drankmisbruik. Het argument van Ziengs dat zijn plannen ertoe leiden dat winkelgebieden vaker bezocht zullen worden en de leegstand van winkelpanden wordt tegengegaan, vindt de Raad van State niet goed genoeg onderbouwd. Zo zouden de mengvormen 'niet daadwerkelijk bijdragen' aan het stimuleren van winkelgebieden. Ook houdt Ziengs volgens de Raad van State onvoldoende rekening met de belangen van de volksgezondheid.

alcoholalliantie-verzet-zich-tegen-plannen-vvd-kamerlid-ziengs.pdfalcoholalliantie-verzet-zich-tegen-plannen-vvd-kamerlid-ziengs.pdf (590 kB)

__________________________________________________________

BOA ACP spreekt zich uit tegen initiatiefwet Ziengs

1 juli 2020

BOA ACP spreekt zich uit tegen initiatiefwet Ziengs Vakbond BOA ACP onderschrijft het standpunt van de Alliantie Alcoholbeleid Nederland (AAN) inzake het initiatiefwetsvoorstel ‘Regulering Mengformules’ ('blurring') waarbij de regels voor de verkoop en schenken van alcohol worden versoepeld.

Dat laat BOA ACP weten in een bericht op Facebook.

Wat BOA ACP betreft maken de wijzigingen die in het wetsvoorstel Ziengs zijn opgenomen het werk van de boa (in dit geval de handhaving van de Drank- en Horecawet) onduidelijk en nodeloos ingewikkeld.

Bron: facebook.com.

_________________________________________________________

Alcoholgerelateerde gezondheidsschade bij mannen op alle drinkniveaus

15 juni 2020

Niet alleen zwaar drinken kan problemen veroorzaken, ook matig drinken kan leiden tot alcoholgerelateerde ziekenhuisopnames en sterfte. Dat blijkt uit een studie door Canadese onderzoekers onder leiding van Adam Sherk, verschenen in het Journal of Studies on Alcohol and Drugs.

De onderzoekers ontdekten dat in de Canadese provincie British Columbia een aanzienlijk deel van de door alcohol veroorzaakte sterfgevallen en ziekten voorkwam bij mensen die binnen de Canadese richtlijnen voor alcoholgebruik bleven (per week de hoeveelheid van 13 Nederlandse glazen voor vrouwen en 21 voor mannen).

Matige drinkers bleken niet beschermd tegen alcoholgerelateerde schade. Zo werd meer dan 50% van de kankersterfte als gevolg van alcohol gevonden bij matige drinkers. 38% van alle alcoholgerelateerde sterfte vond plaats bij mensen die minder dronken dan de Canadese alcoholrichtlijn of die voormalige drinkers waren.

Opvallend was wel dat het drinken binnen de richtlijnen bij vrouwen enige bescherming bood tegen overlijden door een hartaanval, een beroerte of suikerziekte. Het beschermende effect van matig drinken lijkt niet op te gaan voor mannen. Zij ondervonden gezondheidsschade op alle drinkniveaus.

De conclusie van de onderzoekers is dat sommige nationale drinkrichtlijnen mogelijk te hoog zijn. Sherk c.s. adviseert als genderneutrale alcoholrichtlijn die van de Nederlandse Gezondheidsraad: "Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag".

Adam Sherk, Gerald Thomas, Samuel Churchill & Tim Stockwell. Does Drinking Within Low-Risk Guidelines Prevent Harm? Implications for High-Income Countries Using the International Model of Alcohol Harms and Policies. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 81 (2020) 3, 352–361 https://doi.org/10.15288/jsad.2020.81.352

Bron: prnewswire.com.

_____________________________________________________________

Bezoek www.stap.nl voor meer actuele informatie over alcoholbeleid in Nederland en Europa

STEUN STAP
STAP krijgt geen subsidie van de overheid. Daarom is STAP in haar werk bijna geheel afhankelijk van de opbrengst van diensten en van donaties en legaten. STAP is een ANBI instelling zodat u schenkingen van uw fiscaal inkomen kunt aftrekken. Een gift kunt u overmaken op giro NL 19 INGB 0000 291066 t.n.v. Stichting STAP te Utrecht.
Copyright © Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP

Mail-adres: info@stap.nl

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp