Alcohol Actueel nr 2
  2 maart 2020

STAP is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.

Europese kankerorganisaties willen aanpak alcoholprobleem


28 februari 2020

De ECL, de vereniging van Europese kankerorganisaties, heeft recent een zogenaamd position paper gepubliceerd. Hierin geeft zij haar visie op het voorgenomen Europe’s Beating Cancer Plan van de Europese Commissie. Eén van de aanbevolen actiepunten is de aanpak van het alcoholprobleem.

In het rapport wordt erop gewezen dat in Europa naar schatting 10% van alle kankergevallen bij mannen en 3% van alle kankergevallen bij vrouwen te wijten is aan alcoholgebruik. Slechts weinig mensen zijn echter op de hoogte van het verband tussen alcoholgebruik en een verhoogd risico op kanker. Daarom moet, volgens de ECL, in het Europe’s Beating Cancer Plan het volgende worden opgenomen:
1. Consumenten moeten beter worden geïnformeerd door prominente waarschuwingsteksten en voedingsinformatie op de etiketten van alcoholhoudende dranken;
2. Steun aan de EU-lidstaten opdat zij uitgebreide nationale alcoholwetten aannemen, vergelijkbaar met de nieuwe Ierse Public Health (Alcohol) Act;
3. Een verbod op reclame op sportterreinen als er evenementen zijn waarbij de meerderheid van de deelnemers of toeschouwers kinderen zijn;
4. Een verbod op alcoholsponsoring van sport;
5. Beperking van de alcoholmarketing op internet, met name op sociale media en video-sharing platforms, en op bepaalde plaatsen, bijvoorbeeld in de buurt van scholen. Dit ter bescherming van kinderen en jonge mensen.

ecl-eu-beating-cancer-plan_final.pdfecl-eu-beating-cancer-plan_final.pdf (1,92 MB)

__________________________________________________________

Alcoholmarketing leidt tot drankgebruik jongeren; meer regulering nodig, zeggen experts
 

24 januari 2020
De marketing van alcoholhoudende dranken is een van de oorzaken van alcoholgebruik door minderjarigen. Daarom moeten we af van de zelfregulering van de alcoholmarketing en wettelijk regelen dat jongeren minder aan alcoholboodschappen worden blootgesteld. Ook moet er wetgeving komen om de aantrekkingskracht van deze marketing bij jongeren te beperken.

Dat is de conclusie van James D. Sargent (van het C. Everett Koop Institute in Dartmouth) en Thomas F. Babor (van de Universiteit van Connecticut) in een speciale bijlage bij de Journal of Studies on Alcohol and Drugs over alcoholmarketing. Daarin zijn acht reviewartikelen opgenomen, waarin telkens een ander aspect van alcoholmarketing en alcoholgebruik onder jongeren aan de orde wordt gesteld. In totaal worden in de bijlage de resultaten van 163 onderzoeken naar alcoholreclame en alcoholconsumptie door jongeren samengevat.

De auteurs van de reviewartikelen gebruikten de Bradford Hill-criteria - een bekend kader om het causale verband tussen blootstelling aan het milieu en ziekte te toetsen - om te bepalen of marketing een oorzaak is van het alcoholgebruik door jongeren. Dezelfde criteria zijn gebruikt om vast te stellen dat roken een oorzaak van kanker is en dat tabaksmarketing een oorzaak is van roken door jongeren.

Voorbeeld van alcoholreclame via Instagram:



Sargent en Babor concluderen dat aan elk van de Bradford Hill-criteria is voldaan binnen de acht reviewartikelen, waardoor er nu overtuigend bewijs is dat blootstelling aan alcoholmarketing een oorzaak is van het beginnen met drinken tijdens de adolescentie en ook een oorzaak van binge drinking. Hoewel een dergelijke relatie eerder bekend was, is dit de eerste keer dat volksgezondheidsexperts expliciet concluderen dat reclame bij adolescenten alcoholgebruik veroorzaakt.

Daarom bevelen de auteurs o.a. dat overheden - onafhankelijk van de alcoholindustrie - de blootstelling aan alcoholmarketing bij adolescenten moeten beperken. "Hoewel wettelijke verboden kunnen worden omzeild", schrijven de auteurs, "suggereert onderzoek dat ze veel effectiever zijn dan vrijwillige codes."

Sargent, J.D., & Babor, T.F. (2020). The relationship between exposure to alcohol marketing and underage drinking is causal. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, Supplement 19, 113–124. doi:10.15288/jsads.2020.s19.113

Link naar de studies: medicalxpress.com en jsad.com.
 

__________________________________________________________

'Géén alcohol is de norm, dat moeten artsen duidelijker uitdragen'
 

22 februari 2020
We drinken nog steeds te veel alcohol. Nederland telt anderhalf miljoen probleemdrinkers, en de problemen daarvan zien we terug in het ziekenhuis. Toch spreken artsen patiënten niet snel aan op hun alcoholgebruik. Volgens het tv-programma Nieuwsuur (zaterdag 22 november) is dat omdat het artsen soms aan de juiste kennis ontbreekt en ze het vaak als privé beschouwen.


"Alcohol is zeker een taboe", zegt Rob Bovens, alcohol-onderzoeker van de Tilburg University. "Bij roken heeft het ook vijftig jaar geduurd." De redenen voor het taboe zijn divers. Zo kost het behandelen van een alcoholprobleem de arts veel tijd. “En vaak is alcohol niet het probleem waar de patiënt voor komt”, zegt Bovens. En dat alcoholgebruik zo normaal gevonden wordt, speelt volgens Bovens ook mee. "Als een patiënt evenveel drinkt als de dokter, dan is het moeilijk voor de dokter om het aan de orde te stellen."

                

Rob Bovens

Wat ook niet helpt: de norm voor wat veilig is, is niet altijd duidelijk. Zo staat bijvoorbeeld in de hartrevalidatierichtlijn uit 2011 van de cardiologen dat 'matig gebruik' juist risicoverlagend kan zijn. Met matig doelen de opstellers op "2 à 3 glazen per dag". Dat is een schril contrast met de officiële richtlijn van de Gezondheidsraad die vier jaar later verscheen. In die richtlijn uit 2015 staat: 'Drink geen alcohol of niet meer dan één glas per dag.'

Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de VU, adviseert drinkers zich te houden aan de richtlijn van de Gezondheidsraad. Hij benadrukt dat het idee dat alcohol goed zou zijn voor je hart, inmiddels achterhaald is. De Nederlandse Vereniging voor Cardiologie laat echter in een reactie weten dat de hartrevalidatierichtlijn (2 à 3 glazen per dag) nog steeds leidend is, maar dat er gekeken wordt of er meer 'eenduidigheid gecreëerd kan worden in het advies van artsen'. Artsenfederatie KNMG wil op termijn tot een 'gedragen en onderbouwd' standpunt komen over alcoholgebruik.

Link naar volledige bericht

__________________________________________________________

Aantal jongeren dat naar Halt moet voor het eerst in jaren gestegen


20 februari 2020
De afgelopen jaren daalde jaarlijks het aantal jongeren dat door de politie, het Openbaar Ministerie, leerplichtambtenaren of boa’s naar Halt werd verwezen. Maar in 2019 is het aantal Halt-verwijzingen met ruim 11% gestegen. Van 14.419 jongeren in 2018 naar 16.088 jongeren in 2019.

De stijging van het aantal jongeren dat naar Halt is verwezen, is deels te verklaren doordat de officier van justitie, daar waar het om first offenders gaat, steeds vaker gebruik maakt van de bevoegdheid om te kiezen voor de Halt-aanpak in plaats van het jeugdstrafrecht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan alcohol- en drugszaken, sexting, eenvoudige mishandeling of diefstal.

Daarnaast zorgt ook de inzet van bijzondere opsporingsambtenaren (boa’s) voor een toename van het aantal Halt-zaken. Boa’s kunnen op structurele basis minderjarige jongeren doorverwijzen naar Halt voor het in het bezit hebben van drank en openbare dronkenschap. In geval van specifieke veiligheidsproblemen kunnen boa’s minderjarigen ook op projectmatige basis doorverwijzen voor overtredingen. Dit dient dan wel te worden geaccordeerd door de gemeente samen met het Openbaar Ministerie en de politie.

Tijdens festivals en andere evenementen, zoals kermis of carnaval, kan Halt op verzoek van een gemeente met een Halt-loket aanwezig zijn om direct het eerste gesprek met de aangehouden jongeren te voeren.


Bron: halt.nl.
_______________________________________________________________
Duitsland gaat alcoholleeftijd niet verhogen

19 februari 2020
De federale regering van Duitsland ziet geen reden om de leeftijdsgrens voor de verkoop van bier en wijn te verhogen tot 18 jaar. In plaats daarvan wil het jonge mensen middels educatie en informatiecampagnes overhalen om verantwoord te drinken. Dat blijkt uit het antwoord op een Kamervraag van de Groenen.
Duitsland is al jaren een van de landen met het hoogste alcoholgebruik. Volgens het drugs- en verslavingsrapport 2019 van de federale overheid wordt 3,1% van de Duitsers als alcoholafhankelijk beschouwd.

Sinds 2004, het jaar van de invoering van de zogenaamde alcopop-accijns op alcoholmixen is de alcoholconsumptie en dronkenschap onder jongeren van 12-17 jaar gedaald, van 22,6% in 2004 tot 13,6% in 2018. Het alcoholgebruik is ook gedaald bij jongvolwassenen (18- tot 25-jarigen). In 2004 dronk 43,6% van deze leeftijdsgroep regelmatig en was 43,5% dronken, in 2018 resp. 33,4% en 37,8%.

Met enkele campagnes (‘Alkohol? Kenn dein Limit’, ‘Null Alkohol – Voll Power’ en ‘Alkoholfrei Sport genießen”) streeft de federale overheid ernaar om het grote publiek te leren verantwoord met alcohol om te gaan. De federale staten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de informatiecampagnes en de zorg voor verslaafden.

De federale overheid blijft verder terughoudend om verplichte waarschuwingen voor alcoholhoudende dranken in te voeren, bijvoorbeeld voor zwangere vrouwen. Ze vindt de informatievoorziening aan de bevolking over de gevaren van alcoholgebruik voldoende.

Bron: aerzteblatt.de.

_______________________________________________________________
 
WHO en Unicef: gezondheid kinderen in gevaar onder meer door 'harmful marketing'

19 februari 2020
De gezondheid en het welzijn van kinderen wereldwijd is in gevaar door onder meer klimaatverandering, marketing van schadelijke producten en ongelijkheid. Daarvoor waarschuwen de World Health Organization, Unicef en het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet woensdag. Volgens de organisaties boeken veel landen weinig vooruitgang met de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen die vijf jaar geleden zijn overeengekomen.

De organisaties waarschuwen onder meer voor marketing gericht op kinderen. Die zorgen ervoor dat kinderen 'enorm worden blootgesteld' aan producten die schadelijk zijn voor hun gezondheid en welzijn, zoals fastfood, dranken met veel suiker, alcohol en tabak. De organisaties gebruiken hiervoor de term 'harmful marketing'.

Omdat de bestaande aanpak niet voldoende is, moeten volgens de organisaties wereldwijd afspraken worden gemaakt over 'harmful marketing' gericht op kinderen. Daarbij zou dan ook moeten worden gekeken naar het mogelijk schadelijke gebruik van sociale media en de verwerking van persoonsgegevens. Deze afspraken zouden opgenomen kunnen worden in een Optioneel Protocol bij het Verdrag van de Rechten van het Kind.

Het advies van de organisaties, getiteld 'A future for the world’s children?', is gebaseerd op nieuw onderzoek naar de leefomstandigheden van kinderen wereldwijd.

Bron: nrc.nl.
 

______________________________________________________________
Overmatig alcoholgebruik normaal bij plattelands-jongeren

10 februari 2020
In opdracht van VWS heeft Mare een kwalitatief onderzoek laten uitvoeren om in kaart brengen welke factoren van invloed zijn op het overmatig alcoholgebruik van plattelandsjongeren. De deelnemers waren 24 overmatig drinkende jongeren tussen 18 en 25 jaar.



Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat bij de doelgroep plattelandsjongeren het kennisniveau rondom alcohol in het algemeen, het gebruik ervan en de schadelijke effecten op lange termijn beperkt is. Mede door het ontbreken van de juiste kennis is de houding ten aanzien van alcohol positief. Alcohol drinken in een sociale context wordt als normaal beschouwd.

De normalisering, het feit dat drinken een gewoonte is en de positieve houding maken dat plattelandsjongeren tijdens een samenzijn overmatig alcohol drinken. Drinken gaat door totdat er een grens over is gegaan of tot de avond voorbij is. De drijfveren om te drinken zijn zowel extrinsiek (bijv. iedereen doet mee, het is sfeerverhogend) als intrinsiek (bijv. het geeft een fijn gevoel, voel me meer op mijn gemak, losser).

De invloeden vanuit de omgeving zijn groot:
• Ouders dragen bij aan de normalisering van overmatig alcoholgebruik. Ook bij hen lijkt het kennisniveau rondom de schadelijke effecten van alcohol beperkt.
Bovendien, lijkt het gebruik gebagatelliseerd te worden gebaseerd op eigen ervaringen (gebruik nu en in verleden).
• De samenlevingen op het platteland zorgen er tevens voor dat normalisering in stand wordt gehouden. Als groep wordt het eigen gedrag en dat van de jongeren goedgekeurd en geaccepteerd.
• Media en/ of scholen spelen geen rol van betekenis als het gaat om kennisoverdracht en/ of houding binnen het thema.

Bron: rijksoverheid.nl.

______________________________________________________________
Bezoek www.stap.nl voor meer actuele informatie over alcoholbeleid in Nederland en Europa
Copyright © 2020 STAP. Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid, All rights reserved.
You are receiving this email because you opted in via our website.

Our mailing address is:
STAP. Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid
Goeman Borgesiuslaan 77
Utrecht, Ut 3515 ET
Netherlands

Add us to your address book


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp