Alcohol Actueel nr 17

1 juni
2021
 

 

STAP is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.

WHO: burgers hebben recht op eerlijke informatie over alcohol en kanker

27 mei 2021

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vindt dat er in Europa teveel mensen overlijden aan kanker als gevolg van alcoholgebruik. Zij vindt dat burgers beter geïnformeerd moeten worden over het kankerverwekkende karakter van alcohol. In een speciaal uitgegeven factsheet* pleit ze bovendien voor beperking van het aantal verkooppunten van alcohol, een hogere prijs en een verbod of beperking van alcoholreclame.


Soorten kanker als gevolg van alcohol
In de factsheet, uitgegeven door de WHO en het Internationale Agentschap voor Kankeronderzoek, wordt aangegeven dat het gebruik van alcohol kan leiden tot 7 soorten kanker: mond-, keel-, slokdarm-, strottenhoofd-, lever- en darmkanker en borstkanker bij vrouwen. Andere studies spreken van 8 soorten en noemen ook maagkanker. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om het drinken van bier, wijn of sterke drank. Alcohol is per definitie carcinogeen en er bestaat dan ook geen veilige ondergrens voor de hoeveelheid geconsumeerde alcohol. Wel geldt dat de kans op kanker toeneemt als er meer en vaker gedronken wordt.

Link naar deze video over alcohol en borstkanker

In 2018 in Europa 92.000 kanker-sterfgevallen als gevolg van alcoholgebruik
De WHO en het Agentschap voor Kankeronderzoek noemen in hun factsheet concrete cijfers over alcohol en kanker. Zo stierven er in 2018 in Europa 92.000 mensen door kanker als gevolg van alcoholgebruik. In totaal kregen in 2018 180.000 mensen in Europa kanker door alcohol waarvan 110.000 mannen en 70.000 vrouwen. Bij mannen is darmkanker de belangrijkste oorzaak (28.200 doden in 2018) en bij vrouwen borstkanker (12.100 doden in 2018).

Bijna 3.500 sterfgevallen als gevolg van alcohol en kanker in Nederland
Uit recent onderzoek** blijkt dat in 2019 in Nederland als gevolg van alcoholgebruik 3.494 mensen stierven aan kanker. Het ging daarbij vooral om darmkanker (1.140 sterfgevallen), slokdarmkanker (854 sterfgevallen) en borstkanker bij vrouwen (604 sterfgevallen).

WHO pleit voor doortastende beleidsmaatregelen
Om het aantal kankerdoden als gevolg van alcoholgebruik terug te drinken pleit de WHO voor de zogenaamde ‘Three Best Buys’: een hogere prijs voor alcohol, minder verkooppunten en een drastische beperking van alcoholreclame. Ook is de WHO van mening dat elke burger recht heeft op de juiste informatie over de risico’s van alcoholgebruik. Dat kan volgens de WHO o.a. bereikt worden door op alle alcohol-etiketten het risico op kanker te vermelden. Wim van Dalen, directeur van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP: "Het huidige Nationale Preventieakkoord dat staatssecretaris Blokhuis heeft afgesproken met tal van organisaties komt niet in de buurt van het advies van de WHO. Het aantal kankerdoden door alcoholgebruik zal pas serieus worden teruggedrongen als het aanstaande kabinet de adviezen van de WHO serieus neemt."

Bronnen:
*Link naar origineel persbericht STAP
*5 FACTS ABOUT ALCOHOL & CANCER; Factsheet World Health Organisation and the International Agency for Research on Cancer (2021).
**GBD 2019 Risk Factors Collaborators. Global burden of 87 risk factors in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet 396 (2020), 1223–1249. Supplementary appendix 2b (Part 2 of 2).
 

RIVM: alcoholbeleid sinds 2006 heeft effect gehad, maar er had meer bereikt kunnen worden

25 mei 2021

Tussen 2006 en 2018 zijn 29 landelijke initiatieven uitgevoerd in het kader van het alcoholontmoedigingsbeleid, waaronder 5 wetsaanpassingen, 15 voorlichtingsactiviteiten en 5 programma’s. Dat blijkt uit het rapport 'Preventiebeleid 2006-2018: effecten en lessen' van het RIVM.

Het verhogen van de leeftijd waarop jongeren zwak-alcoholhoudende drank kunnen kopen van 16 naar 18 jaar (de initiatiefwet van Voordewind, Van der Staaij e.a.) en de bijbehorende NIX18-campagne hebben zeer waarschijnlijk effect gehad op de daling van het alcoholgebruik onder scholieren.


De landelijke initiatieven hebben de norm over alcoholgebruik veranderd. Het is niet bekend hoeveel ze hebben bijgedragen aan de daling van het alcoholgebruik.

Er had meer bereikt kunnen worden als de uitvoering beter was geweest. Namelijk:
- Als wet- en regelgeving, zoals verkooprestricties, beter was gehandhaafd;
- Als de accijnsverhogingen groter waren geweest;
- Als de alcoholreclame verboden was.

Bron:
preventief-gezondheidsbeleid-2006-2018-rapport.pdfpreventief-gezondheidsbeleid-2006-2018-rapport.pdf (3,78 MB)

 

5,3% vrouwen drinkt tijdens vroege zwangerschap

24 mei 2021

Tijdens de zwangerschap roken of alcohol drinken kan zeer schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Het Erasmus MC deed daarom onderzoek met een daartoe ontwikkelde alcoholtest die twee weken na inname alcohol in het bloed kan detecteren. Daaruit bleek dat een behoorlijk aantal vrouwen drinkt tijdens de vroege zwangerschap. De resultaten zijn gepubliceerd in BMC Pregnancy and Childbirth.

Er deden 684 vrouwen mee aan het onderzoek. Uit de alcoholtest bleek dat 36 vrouwen, dus 5,3%, had gedronken, waarvan 89% niet had gemeld te drinken op de standaardvragenlijst. De meesten dronken wel een stuk gematigder, maar gynaecoloog Hilmer Bijma vindt het ‘zorgelijk’.



Volgens Birgit Koch, ziekenhuisapotheker van het Erasmus MC kan de nieuwe PEth-test ook lage hoeveelheden detecteren. "Stel je hebt een glas wijn gedronken, dan kunnen we dat zien, maar we houden wel de grens aan van een glas. Dus een bonbon met wat alcohol, zie je mogelijk niet."

Bron:
Breunis, L.J., Wassenaar, S., Sibbles, B.J. et al. Objective assessment of alcohol consumption in early pregnancy using phosphatidylethanol: a cross‐sectional study. BMC Pregnancy Childbirth 21, 342 (2021). https://doi.org/10.1186/s12884-021-03804-7

Oproep Initiatiefgroep Preventieakkoord: van nazorg naar voorzorg

19 mei 2021

Een volgend kabinet moet de zorg kantelen richting preventie en investeren in gezondheid. Een krachtige uitbouw van het Nationaal Preventieakkoord is noodzakelijk om de sociaal-economische gezondheidsverschillen in Nederland nu écht te verkleinen. Dat is de oproep die de Initiatiefgroep Preventieakkoord vandaag doet in zijn brief aan de informateur.

De Initiatiefgroep Preventieakkoord, waarin zo’n 20 organisaties samenwerken, heeft concrete voorstellen voor de verbreding, verdieping en verankering van het Nationale Preventieakkoord uit 2018. De partijen signaleren dat corona heeft bijgedragen aan het bewustzijn dat een gezond en vitaal Nederland meer vraagt dan alleen goede zorg.

Aandacht voor ieders woonomgeving, gezinssituatie, veiligheid, armoede en schulden kan voorkómen dat we zorg nodig hebben, en daar doet de Initiatiefgroep diverse voorstellen voor. Een belangrijk aanvulling op de thema’s roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht moet worden: mentale gezondheid.

De initiatiefgroep Preventieakkoord is een brede maatschappelijke coalitie van organisaties. De deelnemende organisaties zijn onder meer: GGD GHOR Nederland, Federatie voor Gezondheid, PO-raad, Sociaal Werk Nederland, RVS, VNO-NCW, Noaber, de Nederlandse GGZ, VNG, KNMG, Pharos, Mbo Raad, van Leer Foundation, Patiëntenfederatie Nederland en NOC*NSF.

Bronnen: 
ser.nl.

naar-een-gezond-en-vitaal-nederland.pdfnaar-een-gezond-en-vitaal-nederland.pdf (380 kB)

Nieuw OECD rapport adviseert overheden: pak schadelijk alcoholgebruik aan!

19 mei 2021

Nieuw OECD rapport adviseert overheden: pak schadelijk alcoholgebruik aan!Vandaag verscheen het nieuwe OECD-rapport Preventing Harmful Alcohol Use over de kosten van alcoholgebruik in 52 landen, waaronder die van de Europese Unie. De boodschap van het rapport: overheden doe wat, want elke dollar die geïnvesteerd wordt in alcoholpreventie levert 16 dollar aan economisch voordeel op, exclusief de impact op de alcoholbranche.

De analyse laat zien dat zonder aanscherping van het beleid de levensverwachting in alle 52 onderzochte landen gezamenlijk de komende 30 jaar 0,9 jaar lager zal zijn als gevolg van ziekten en verwondingen veroorzaakt door het drinken van meer dan 1 drankje per dag voor vrouwen en 1,5 glas per dag voor mannen. Dat verschilt overigens per land. De grootste afname van de levensverwachting wordt geschat in Midden- en Oost-Europese landen.

De kosten van ziekten en verwondingen door alcoholgebruik van meer dan 1 / 1,5 glas drank per dag bedragen ongeveer 2,4% van de totale gezondheidsuitgaven per jaar. In combinatie met de impact op de productiviteit van de beroepsbevolking, wordt geschat dat alcoholgebruik ervoor verantwoordelijk is dat het bbp de komende 30 jaar gemiddeld 1,6% lager is, variërend van 0,2% in Turkije tot 3,8% in Litouwen.

Het rapport bevat een analyse van de impact van de COVID-19-pandemie op de drinkgewoonten van mensen. Er wordt geconstateerd dat in de 52 onderzochte landen 43% van de mensen méér is gaan drinken, tegen 25% minder. Tijdens de lockdowns rapporteerden vrouwen, ouders van jonge kinderen, mensen met een hoger inkomen en mensen met angst- en depressieve symptomen de hoogste stijging van het alcoholgebruik, bijvoorbeeld in Australië, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Noodoproepen over huiselijk geweld zijn in de EU-landen met 60% gestegen.

Uit de analyse van nationale inspanningen om schadelijk alcoholgebruik te verminderen, blijkt dat in veel landen de uitvoering van beleid en de doeltreffendheid ervan worden belemmerd door een slechte uitvoering, beperkte middelen of praktische problemen.

Een alomvattende aanpak heeft volgens het rapport de grootste impact. Het gaat om:
- blaastesten in het kader van handhaving van alcoholverkeersmaatregelen;
- meer counseling van alcoholpatiënten in de eerste lijn;
- regulering van de alcoholreclame;
- verbod op alcoholreclame gericht op kinderen;
- een basisprijs om goedkope alcohol te weren (zogenaamde MUP);
- hogere alcoholaccijnzen.

In een speciaal hoofdstuk wordt ingegaan op het effect van beleidsmaatregelen op de alcoholbranche, werkgelegenheid en illegale handel.

Bron: oecd-ilibrary.org.

Bezoek www.stap.nl voor meer actuele informatie over alcoholbeleid in Nederland en Europa

STEUN STAP
STAP krijgt geen subsidie van de overheid. Daarom is STAP in haar werk bijna geheel afhankelijk van de opbrengst van diensten en van donaties en legaten. STAP is een ANBI instelling zodat u schenkingen van uw fiscaal inkomen kunt aftrekken. Een gift kunt u overmaken op giro NL 19 INGB 0000 291066 t.n.v. Stichting STAP te Utrecht.
Copyright © Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP

Mail-adres: info@stap.nl

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp