Alcohol Actueel nr 11
 7 december 2020

STAP is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.

Tweede Kamer stemt in met nieuwe Alcoholwet

1 december 2020
 
De Tweede Kamer heeft vanmiddag met algemene stemmen het voorstel van staatssecretaris Paul Blokhuis aangenomen om de Drank- en Horecawet te wijzigen. Ook heeft de meerderheid van de Kamerleden ingestemd met 8 amendementen op het voorstel.


Wat gaat het wetsvoorstel, inclusief de amendementen, inhouden? De belangrijkste wijzigingen zijn:
 
1. Strafbaarstelling wederverstrekking
• Volwassenen die alcohol bestellen voor minderjarigen en daarna aan hen doorgeven op voor publiek toegankelijke plaatsen (met name in de horeca) zijn voortaan strafbaar.
 
2. Geen stuntprijzen meer
• Prijsacties in de detailhandel, denk daarbij vooral aan de aanbiedingen in de supermarkten en bij online-shops, met meer dan 25% korting, zijn niet langer toegestaan.
 
3. Aanscherping van de regels voor online-verkoop
• Online bestellingen van sterke drank mogen alleen worden gedaan via een website die geen andere producten aanbiedt.
• In de toekomst kunnen online bestellingen van alcoholhoudende dranken alleen worden gedaan met een aan te wijzen leeftijdsverificatiesysteem en middels een geborgde wijze van afleveren (wordt in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) uitgewerkt).
 
4. Méér bevoegdheden voor gemeenten
• Gemeenten krijgen de mogelijkheid bij verordening zelf hogere vloeroppervlakte-eisen te stellen aan horeca- en slijtlokaliteiten (minimum is 35m2 bij de horeca en 15m2 bij de slijterij).
• Gemeenten krijgen de mogelijkheid slijters toe te staan buiten openingstijden cursussen en proeverijen te organiseren.
• Gemeenten kunnen alcohol-overlastgebieden aanwijzen en daarbij passende maatregelen nemen.
• Gemeenten kunnen eisen dat commerciële verstrekkers op boten en andere vervoermiddelen beschikken over een Diploma Sociale Hygiëne.
 
5. Wijziging van enkele toezichtsregels
• 16- en 17-jarige testkopers die werken in het kader van toezicht zijn niet meer strafbaar.
• Het toezicht op een deel van de nieuwe bepalingen komt te liggen bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA).
• De NVWA mag bij het toezicht op de naleving van de leeftijdsgrens bij onlineverkoop gebruik maken van een fictieve identiteit.
• Er komt een onafhankelijke Landelijke commissie sociale hygiëne. Die bepaalt vooral wie recht heeft op inschrijving in het Register sociale hygiëne.
 
6. Aanpassing regels m.b.t. het pand ("inrichtingseisen")
• De meeste bepalingen van het Besluit eisen inrichtingen Drank- en Horecawet worden geschrapt. Uitzonderingen: de minimale vloeroppervlakte-eis voor horeca- (blijft 35 m²) en slijtlokaliteiten (blijft 15 m²) en het verplichte sluisje tussen een slijterij en een andere winkel.
• In de wet komt een nieuwe begripsbepaling van 'besloten ruimte'. Daarmee wordt duidelijk dat horeca- en slijtlokaliteiten omsloten moeten zijn door scheidingsconstructies.
 
7. Versoepelingen voor het bedrijfsleven
• 14- en 15-jarige vmbo-leerlingen die alcohol schenken in het kader van een horecastage zijn niet meer strafbaar.
• Het voor minderjarigen geldende toegangsverbod tot slijterijen wordt opgeheven.
• In een AMvB wordt geregeld dat alleen de beheerders van bepaalde categorieën bedrijven op het aanhangsel bij de vergunning hoeven te worden vermeld. Als die AMvB in werking treedt wordt de begripsbepaling van 'leidinggevenden' aangepast. Beheerders zijn dan geen leidinggevenden meer en hoeven ook niet meer gescreend te worden. Alleen degenen die bijgeschreven moeten worden op het aanhangsel bij de vergunning worden dan nog gescreend.
 
De wet gaat nu naar de Eerste Kamer. Die kan de wet alleen goed- of afkeuren. Wijzigen gaat niet meer. De datum van inwerkingtreding van de meeste bepalingen is thans voorzien op 1 juli 2021. De wet zal dan tegelijkertijd hernoemd worden naar Alcoholwet.

Schade van alcoholgebruik onderschat

26 november 2020

Schade van alcoholgebruik onderschat Nederlanders onderschatten de persoonlijke en maatschappelijke schade door alcoholgebruik. Dat blijkt uit onderzoek onder 2.300 Nederlanders door het Trimbos-instituut in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Opvallend is dat de meeste deelnemers niet weten dat overmatig alcoholgebruik het risico vergroot op verschillende typen kanker en dementie. Dat alcoholgebruik door de man vóór de bevruchting het risico vergroot op een miskraam, is veelal ook onbekend. 39% van de deelnemers meent dat de Gezondheidsraad adviseert om dagelijks maximaal twee glazen te drinken. In werkelijkheid is het advies om niet te drinken, of hooguit één standaardglas per dag. Bovendien denkt bijna 60% onterecht dat in een fles wijn zes standaardglazen alcohol (met 10 gram alcohol) zitten. Dat zijn er anderhalf standaardglas méér.

Verder valt op dat de maatschappelijke gevolgen van alcohol worden onderschat. Zo zijn de kosten van alcohol voor de samenleving (totaal 2,3 - 4,2 miljard euro per jaar) hoger dan de meesten hadden gedacht.

Overmatige en zware drinkers weten beduidend minder over de persoonlijke en maatschappelijke schade door alcoholgebruik, vergeleken met lichte drinkers. Ruim een kwart van de overmatige en zware drinkers denkt bijvoorbeeld dat het dagelijks drinken van twee glazen rode wijn gezond is. Ze hebben ook meer moeite met sociale druk: als anderen drinken, vinden ze het bijvoorbeeld moeilijker om dat zelf niet te doen.

"Dit onderzoek laat wat mij betreft zien dat we extra ons best moeten doen voor de overmatige en zware drinkers", zegt staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie), verantwoordelijk voor het alcoholbeleid. "Zij blijven achter als het gaat om kennis van de risico’s en het weerstaan van sociale druk in gezelschap waar gedronken wordt. In december komen we daarom met een campagne die laat zien dat het ook heel gezellig kan zijn als je niet drinkt."



Bronnen: trimbos.nl, ad.nl en dvhn.nl.

kennismonitor-alcohol.pdfkennismonitor-alcohol.pdf (779 kB)

WHO Europe factsheet alcohol en kanker

16 november 2020

WHO Europe factsheet alcohol en kanker Vandaag heeft de Europese Regio van de WHO een factsheet gepubliceerd over de link tussen alcohol en enkele veel voorkomende soorten kanker, zoals borstkanker en darmkanker.

Het nieuwe factsheet maakt duidelijk dat aan alcohol toe te schrijven kankers en sterfgevallen kunnen worden teruggedrongen door de implementatie van kosteneffectieve beleidsmaatregelen, zoals het verhogen van de accijnzen en het beperken van de marketing en beschikbaarheid van alcohol. De WHO pleit voor kankerwaarschuwingen op alcoholhoudende dranken om het bewustzijn te vergroten en de consument beter te informeren.

In de Europese Regio van de WHO werden in 2018 ongeveer 180.000 gevallen van kanker en 92.000 sterfgevallen door kanker veroorzaakt door alcohol. Er is geen veilige grens: 11% van de alcoholgerelateerde kankers is bij mensen die zo’n 2 Nederlandse standaardglazen per dag drinken. Het aantal gevallen van kanker kan dus dalen als er minder wordt gedronken.

“Burgers moeten dit weten”, zegt Nino Berdzuli van de WHO. “Want alcoholgebruik veroorzaakte in 2018 in de Europese regio van de WHO ongeveer 45.500 gevallen van borstkanker bij vrouwen, met 12.100 daaruit voortvloeiende sterfgevallen en ongeveer 59.200 gevallen van darmkanker bij vrouwen en mannen, met 28.200 daaruit voortvloeiende sterfgevallen."

Volgens de factsheet hebben mensen die zowel alcohol als tabak gebruiken een 30 keer hoger risico op het ontwikkelen van kankers in de mond- en keelholte, strottenhoofd en slokdarm, vergeleken met mensen die alleen alcohol of tabak gebruiken.

Bron: who.int.

alcohol-and-cancer-who-factsheet.pdfalcohol-and-cancer-who-factsheet.pdf (1,13 MB)

Blokhuis zendt Kamer twee onderzoeksrapporten alcoholmarketing

13 november 2020

 Staatssecretaris Paul Blokhuis heeft de Tweede Kamer twee onderzoeksrapporten gezonden over het thema alcoholmarketing.

Blokhuis licht toe dat in het Nationaal Preventieakkoord is afgesproken
a. dat voorkomen wordt dat marketing voor alcoholhoudende dranken bijdraagt aan problematisch alcoholgebruik, en
b. dat ernaar gestreefd wordt dat alcoholmarketing jongeren niet of zo weinig mogelijk bereikt en beïnvloedt.

Onderzoek bereik en beïnvloeding van jongeren door alcoholmarketing
Dit onderzoek is uitgevoerd onder leiding van Breuer&Intraval in samenwerking met de bureaus Dialogic en Het Media Loket. Het onderzoek laat zien dat jongeren in de leeftijd van 12-17 jaar frequent worden blootgesteld aan diverse vormen van alcoholmarketing. Bijvoorbeeld op televisie. De kijktijd van jongeren tussen 12-17 jaar is lager dan andere leeftijdscategorieën. Gewogen naar kijktijd, blijkt de kans voor 12-17-jarigen om met alcoholreclame geconfronteerd te worden echter net zo hoog te zijn als de kans dat 18-30-jarigen of 30+-ers hiermee geconfronteerd worden.
Naast blootstelling op televisie blijkt product placement in supermarkten en bioscopen een belangrijke manier te zijn waarop jongeren worden blootgesteld aan alcoholmarketing. In vrijwel alle onderzochte supermarkten is er sprake van het etaleren van alcohol op een plek die in het oog springt, anders dan de gebruikelijke schappen voor alcohol.

Ondanks dat de aantallen in de onderzoeksgroep te klein waren om precieze berekeningen te maken, concluderen de onderzoekers dat jongeren op sociale media zowel gesponsorde alcoholreclames als (intentionele of niet-intentionele) alcoholreclames via bijvoorbeeld vlogs van influencers te zien krijgen. Dit geldt voor alle populaire platforms. De impact van deze alcoholreclames is waarschijnlijk het hoogste op Instagram en YouTube, aangezien dit de meest populaire platforms onder jongeren zijn. Opvallend is dat een groot deel van de jongeren aangeeft (ook) een 18+ account te hebben en te gebruiken. Hierdoor ontwijken jongeren leeftijdsfilters en wordt de blootstellingskans verhoogd




Kennissynthese alcoholmarketing
De Universiteit Twente heeft in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam en Tactus Verslavingszorg de wetenschappelijk stand van zaken in kaart gebracht over de effecten van alcoholmarketing op problematisch alcoholgebruik in het algemeen, en meer specifiek op het alcoholgebruik van jongeren. Het onderzoek richtte zich op de volgende onderwerpen: de omvang en inhoud van alcoholmarketing, de impact van alcoholmarketing, de impact van 0.0%-marketing en de rol van alcoholmarketing op sociale media.

Uit dit onderzoek blijkt dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen blootstelling aan alcoholmarketing en het drinkgedrag van jongeren. Grotere blootstelling leidt tot meer alcoholgebruik, binge drinken en riskant drinkgedrag. De onderzoekers spreken van een causaal verband.

NB: Bovenstaande samenvattende tekst is ingekort; zie voor meer informatie en een verwijzing naar de rapporten: link

Als Nederlandse leerlingen drinken, drinken ze veel

12 november 2020

Het percentage Nederlandse leerlingen van 15 en 16 jaar dat drinkt is tussen 2015 en 2019 stabiel gebleven. Maar áls ze drinken, drinken ze veel. Dat blijkt uit het ESPAD-rapport 2019 dat vandaag verscheen.

Sinds 1999 participeert Nederland in ESPAD, een internationale studie naar middelengebruik bij scholieren in het regulier onderwijs in de leeftijd van 15 en 16 jaar. In de 2019-editie van dit onderzoek zijn de gegevens verwerkt over het middelengebruik van bijna 100.000 leerlingen uit 35 landen. De Nederlandse cijfers komen van het Peilstationsonderzoek (rapport Jeugd en Riskant Gedrag).

Uit het onderzoek blijkt dat éénderde van de Europese leerlingen alcohol heeft geprobeerd op 13 jarige leeftijd of eerder. In Nederland was dat slechts 23%. Ook wat betreft dronken zijn geweest op 13-jarige leeftijd of eerder, scoren Nederlandse jongeren vergeleken met Europese leeftijdgenoten goed: van de Europese leerlingen was 6,7% op die jeugdige leeftijd al wel eens dronken, van de Nederlandse leerlingen was dat 3,3%.

Nederlandse leerlingen staan redelijk hoog, namelijk op de dertiende plaats, als het gaat om hoe vaak ze de afgelopen maand alcohol hebben gedronken. Dat is gemiddeld 6,5 keer. Duitsland spant de kroon, Zweedse leerlingen drinken het minst vaak.

Maar als Nederlandse leerlingen gevraagd wordt hoevéél ze dan drinken, klimmen ze naar plek drie op de 'ranglijst'. De 6,6 cl pure alcohol die Nederlandse jongeren tijdens hun laatste avond consumeerden (ruim 5 Nederlandse standaardglazen*) wordt alleen door Deense en Noorse jongeren overtroffen. Deense leerlingen drinken bovendien vaker per maand, Noorse leerlingen juist beduidend minder.

*Eén Nederlands standaardglas = 25 cl pils of 10 cl wijn of 3,5 cl jenever

Als Nederlandse leerlingen drinken, drinken ze veel


Bron: rtlnieuws.nl.

espad-report-2019.pdfespad-report-2019.pdf (11,0 MB)



Campagne 'Zien drinken doet drinken' krijgt vervolg

De Alliantie Alcoholbeleid Nederland (AAN) organiseerde in de eerste week van november de alcoholactieweek 'Zien drinken doet drinken'. Veel regionale organisaties hebben zich daarbij aangesloten en blijven aandacht geven aan het onderwerp van de campagne. Ook de website van de campagne (www.ziendrinkendoetdrinken.nl) en de Facebook pagina blijven in de lucht. AAN evalueert de campagneweek binnenkort.

Bezoek www.stap.nl voor meer actuele informatie over alcoholbeleid in Nederland en Europa

STEUN STAP
STAP krijgt geen subsidie van de overheid. Daarom is STAP in haar werk bijna geheel afhankelijk van de opbrengst van diensten en van donaties en legaten. STAP is een ANBI instelling zodat u schenkingen van uw fiscaal inkomen kunt aftrekken. Een gift kunt u overmaken op giro NL 19 INGB 0000 291066 t.n.v. Stichting STAP te Utrecht.
Copyright © Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP

Mail-adres: info@stap.nl

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp